Lezen is een andere wereld openen
Als jij dit kan lezen, dan behoor je tot dat deel van de mensheid dat de westerse, Romeinse letters kent. Als je ook nog begrijpt wat je leest, dan behoor je tot dat veel kleiner groepje dat Nederlands kan lezen. We kijken naar een stuk papier en de deur naar een andere wereld gaat open. Die kleine zwarte tekens beginnen een eigen leven te leiden. We zien alleen nog hun betekenis. Al lezend krijgen we toegang tot een wereld die daardoor ook onze wereld wordt. Als je niet kan lezen, ben je uitgesloten van een belangrijk stuk van de wereld.

Leven is lezen
Maar we lezen niet alleen letters, we lezen eigenlijk voortdurend de wereld. We lezen de gelaatsuitdrukking van anderen, hun lichaamshouding, hun kleren. We lezen de verkeersborden en vele andere tekens. We lezen – vaak onbewust – al de codes binnen onze cultuur die ons wegwijs maken in de wereld. Het leven wordt voortdurend gelezen. Om deel te kunnen nemen aan het leven, moet je de tekens kunnen lezen die een leidraad zijn voor onze wereld. Tekens die van cultuur tot cultuur kunnen verschillen.

Lezen we hetzelfde?
Als iemand van Tsjaad hier bij ons opmerkt dat er maar weinig zwangere vrouwen op straat lopen, of dat sommige mensen zich vastbinden aan hun honden als ze gaan wandelen, dat veel oude mensen zelf met hun zware boodschappentassen sleuren, hoe leest hij dan onze wereld? Of als wij dezelfde medemens uit Tsjaad zien, die hier misschien als economische vluchteling verblijft nadat hij, zijn leven riskerend, half Afrika is doorgetrokken, hoe lezen we dan zijn werkelijkheid? Hier is weer een profiteur? Of lezen we het als een verhaal over mondiale wanverhoudingen die mensen tot dergelijke wanhoopsdaden dwingen?
En is er een juiste lezing van de hoofddoeken die sommige meisjes en vrouwen dragen? Welke lezing geeft de doorslag? Degene wiens lezing het haalt, heeft het voor het zeggen.

Lezen is macht verwerven
We gaan vaak uit van de veronderstelling dat onze lezing de juiste is, dat ons alfabet het ABC van de wereld is. Maar de wereld kan je op heel veel manieren lezen en leesbaar maken. Wie toegang heeft tot informatie, wie zijn weg vindt in de sociaal gedeelde werkelijkheid, die beschikt over belangrijke krachtbronnen. Lezen creëert kansen. Lezen is macht verwerven.

 
Onderwijs is de wereld leesbaar maken
In het licht van deze gedachten willen we dit jaar op het Wereldfeest stilstaan bij het belang van onderwijs in de wereld. Onderwijs en opleiding zijn belangrijke hefbomen voor sociale, economische en persoonlijke ontwikkeling in het zuiden en in het noorden. Vandaar de tweede milleniumdoelstelling van de Verenigde Naties: basisonderwijs wereldwijd toegankelijk maken voor iedereen. Onderwijs is de werkelijkheid toegankelijk maken, en dus een basisrecht.

De kenniskloof
De wereld wordt alsmaar moeilijker leesbaar voor iedereen: door wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen, door de multiculturele realiteit, door uiteenlopende normen en waarden, door nieuwe ethische vragen. Ondertussen groeit in de samenleving een kloof tussen de mensen die meekunnen met deze ontwikkelingen en ervan profiteren, en diegenen die hopeloos achterblijven. Voor deze tweede groep wordt de toegang tot de werkelijkheid steeds moeilijker door een gebrek aan middelen, kennis en vaardigheden.

Een leesbare wereld wordt ook leefbaarder
Daarom willen we er met het Wereldfeest voor pleiten om de wereld leesbaar te maken voor iedereen. Het gaat dan over alfabetisering en basiseducatie in het zuiden en bij ons. Basiseducatie en tweedekansonderwijs hebben sowieso sterke wortels in Leuven. Maar het gaat ook over het dichten of minstens verkleinen van de digitale kloof. Over de belangrijke emancipatorische kracht van onderwijs voor vrouwen. Over het belang van mondiale vorming voor kinderen. Over het toegankelijk maken van de sociale realiteit voor laaggeletterden, enz. Een leesbare wereld wordt ook een leefbaarder wereld.